Ku Życiu

Spektakl muzyczny

14 października 2026, godzina 19:00

Teatr Ludowy — Duża Scena, osiedle Teatralne 34, Kraków

Czas trwania: około 70 minut, bez przerwy

Spektakl w języku angielskim, bez napisów

Ostrzeżenie: spektakl porusza tematy przemocy, zawiera sceny z użyciem światła stroboskopowego i dźwięki wystrzałów.

O spektaklu

Co pozostaje w człowieku, kiedy znika dom?

Spektakl „Ku Życiu” podejmuje tematy przymusowych przesiedleń i migracji. Pamięć o Akcji „Wisła”, przymusowych przesiedleniach Polaków na Syberię i w głąb Azji, katastrofie czarnobylskiej i współczesnej wojnie przenika się z doświadczeniem utraty domu i rozpadu znanego świata. W czterdziestą rocznicę wybuchu w Czarnobylu spektakl otwiera pieśń przechowana przez poleskie społeczności wysiedlone w następstwie katastrofy.

Historie polskiej diaspory w Azji Środkowej - z Kazachstanu, Uzbekistanu, Kirgistanu i Azerbejdżanu - zbiera u źródła Stanislav Klian, kierownik muzyczny projektu, we współpracy z Centrum Kultury Polskiej „Świetlica Polska” do której należy. To nie są cytaty z opracowań, lecz wspomnienia przekazywane w rodzinach, często po raz pierwszy opowiedziane na głos.

Współtwórcami i współtwórczyniami spektaklu są osoby z doświadczeniem migracji. Sięgamy do tradycyjnych pieśni i tekstów ludowych, szukając w nich miejsca dla własnych doświadczeń. Śpiewamy słowa, które istniały na długo przed nami, a w których rozpoznajemy własną tęsknotę, strach i potrzebę bliskości.

„Ku Życiu” to spektakl interdyscyplinarny, w którym przyglądamy się temu, jak wielkie wydarzenia historyczne zostają w ciele i pamięci pojedynczego człowieka. Interesują nas jego reakcje: jak chroni bliskich, z czym nie potrafi się rozstać, jak próbuje odnaleźć się w nowym miejscu.

Pierwsze doświadczenie bólu

Już w dzieciństwie uczymy się przeżywać ból. Kiedy po raz pierwszy się skaleczymy, mama jest obok: pociesza nas, opatruje ranę, pomaga się uspokoić. Sposób, w jaki wtedy się nami opiekuje, zostaje w nas, choć później nie zawsze jesteśmy tego świadomi.

„Ku Życiu” przygląda się temu, jak ten pierwszy, zapamiętany sposób radzenia sobie z bólem odzywa się w dorosłym życiu — także wtedy, gdy doświadczamy wojny, przesiedlenia czy utraty domu. Jak przeżywamy to, co nas spotyka? Jak pomagamy bliskim? Co z tego przekazujemy własnym dzieciom?

Jaką formę ma spektakl?

Spektakl składa się z ośmiu obrazów. Powstały z pracy nad naszymi doświadczeniami migracji. Rozpoznawaliśmy w nich podobne stany i reakcje, chociaż każdy przyjechał z inną historią.

Każdemu obrazowi odpowiada jedna pieśń. Teatr, taniec, chór, muzyka na żywo, dokument i projekcje multimedialne pozwalają opowiedzieć również o tym, co trudno wypowiedzieć wprost. Przechodzimy od pierwszego szoku przez rozstanie, tęsknotę i szukanie bliskości do próby pozwolenia sobie na życie w nowym miejscu.

Osiem obrazów

1. Szok

Małe skaleczenie jest dla dziecka prawdziwym bólem. Mama opatruje ranę, pociesza, pomaga się uspokoić. To jedno z pierwszych doświadczeń, z których uczymy się, co robić, kiedy boli. Później, wobec wydarzeń, których nie potrafimy jeszcze zrozumieć, wracamy do poznanych sposobów reagowania: szukamy bliskich, przyciągamy ich do siebie, osłaniamy.

Pieśń: Iszoł mileńki lużoczkam — Szedł miły łąką

Tradycyjna pieśń wiosenna ze wschodniego Polesia, przekazana przez wieś przesiedloną po katastrofie w Czarnobylu; w spektaklu przenika się z płaczem za utraconą ziemią. Bardzo wysoka tonacja. Dziewczyna odprowadza wzrokiem ukochanego nad rwącą rzeką, próbuje iść jego śladem, ale odnajduje tylko puste miejsce, w którym spędził noc.

2. Targ

Chcemy coś zrobić: ratować, walczyć, być potrzebni. Ktoś bliski próbuje nas zatrzymać, bo boi się nas stracić. Próbujemy przekonać siebie nawzajem, chociaż żadne z nas nie może obiecać drugiemu bezpieczeństwa. Każde inaczej rozumie, jak należy poradzić sobie z tym, co nas spotkało.

Pieśń: Na tom baku jagoń garyc — Na tamtym brzegu ogień płonie

Pieśń na dzień świętych Piotra i Pawła, nagrana na wschodnim Polesiu od przesiedleńców z czarnobylskiej strefy. Opowieść o budzącej się, trudnej miłości. Narratorka widzi ogień po drugiej stronie rzeki, boi się gniewu matki i rozumie, że uczucia do Kozaka nie da się już zatrzymać.

3. Obietnica powrotu

Trzeba zdecydować, co zabrać, a co zostawić. Dla dziecka oznacza to również wybór jednej zabawki i pożegnanie z pozostałymi. Obietnica powrotu pozwala odejść od rzeczy i ludzi, z którymi nie jesteśmy gotowi rozstać się na zawsze.

Pieśń: Oj litaje sokolonko — Oj, lata sokołek

Pieśń żniwna; oryginalny tekst spisała Łesia Ukrainka. O wyczerpaniu pracą na roli. Sokół nawołuje czeladź do powrotu, ale po całym lecie żniw droga do domu wydaje się bohaterce ponad siły.

4. Żałoba

Przyjeżdżamy do miasta, w którym ludzie mają swoje sprawy. Nie wiedzą, co nam się przydarzyło, a my dopiero uczymy się być pośród nich z tym, co przeżyliśmy. Szukamy wzrokiem nieba, które pamiętamy z domu. Tutaj jest spokojne. Trudno od razu poczuć ten spokój w sobie.

Pieśń: Sama idu po kameniu — Sama idę po kamieniu

Wiosenna pieśń obrzędowa z Polesia - jednego z regionów dawnej Rzeczypospolitej. Zachowała się w pamięci potomków rodzin przesiedlonych stamtąd oraz tamtejszej Polonii. Została odzyskana przez kierownika muzycznego projektu, we współpracy z partnerami badawczymi i polonijnymi. Symboliczny dialog: dziewczyna pyta wróbla, kto na tym świecie ma wolność; ptak odpowiada, że wolność chłopaka to pole i koń, a jej - taniec z chusteczką.

5. Roz-tożsamienie

Próbujemy ułożyć przywiezione rzeczy tak, jak leżały w poprzednim domu. Powtarzamy znajome ruchy, ale rzeczy nie znajdują swojego miejsca. My też jeszcze go nie znajdujemy. Sięgamy po telefon, chcemy połączyć się z domem — z ludźmi i z własnym życiem, które tam zostało.

Pieśń: Oj, proszczaj Kijew — Oj, żegnaj Kijowie

Pieśń miłosna nagrana w Wyszhorodzie pod Kijowem. Pożegnanie ze stromymi wzgórzami Kijowa i ze zgubną miłością do chłopca, który bohaterkę porzucił.

6. Tęsknota

Bliscy przysyłają nam paczki. Otwieramy je, dotykamy rzeczy, które ktoś dla nas wybrał i zapakował. Przez chwilę czujemy jego obecność. Każdy ma w takim pudełku coś innego i własną historię, do której wraca.

Pieśń: Oj dałno dałno ja u mamaczki byla — Oj dawno, dawno ja u mamusiu byłam

Pieśń liryczna z Naddnieprza. O tęsknocie za domem i matką. Droga do domu zarosła trawą i kaliną, ale bohaterka postanawia przebić się przez nią, żeby wrócić w ramiona matki.

7. Szukanie swoich

Spotykamy kogoś i nagle nie trzeba wszystkiego tłumaczyć. Znamy te same słowa, pamiętamy podobne miejsca, rozumiemy, o czym mówi druga osoba. Rozmowa zaczyna się od drobiazgu, a po chwili chcemy już opowiedzieć więcej i zostać przy sobie trochę dłużej.

Pieśń: Vysoka verba — Wysoka wierzba

Tradycyjna ballada miłosna z Bukowiny. O rozstaniu i tragicznej miłości. Dwoje młodych umiera osobno: dziewczyna przy dźwiękach dzwonów, Kozak w zielonej dąbrowie, gdzie słychać tylko szum łąki.

8. Wybaczenie sobie życia

Dzieci chcą się bawić, poznawać innych i urządzać sobie życie tutaj. Przy nich zaczynamy zauważać, ile miejsca zajmuje nasz własny bagaż. Powoli pozwalamy sobie uczestniczyć w tym życiu razem z nimi. Powstają nowe więzi, zapuszczamy korzenie — jakbyśmy uczyli się żyć od początku. A dzieci uczą się od nas, co można zrobić z bólem, który ze sobą przynieśliśmy.

Pieśń: Ptyczka newelyczka — Ptaszek niewielki

Kant, czyli wielogłosowa pieśń liryczna, ze wschodniego Polesia. Ptaszek szuka nad łąką sokoła — to skarga dziewczyny do ukochanego, który bawił się jej uczuciami jak wiatr polną trawą. W finale pieśń staje się zgodą na dalsze życie.

Obsada i twórcy spektaklu

Zespół twórczy i realizacyjny

Reżyseria

Olena Matviienko

Choreografia

Marmur Dance

Dyrygent

Stanislav Klian

Prowadzenie zajęć

Mariia Turowska

Koordynacja projektu

Darina Rogatskina

Realizacja wideo

Kiril Ivankou

Promocja

Paulina Siemieniuk
Kinga Wygnaniec

O projekcie Rezonans

Rezonans to projekt teatralny, w którym osoby bez zawodowego doświadczenia scenicznego tworzą spektakl razem z profesjonalnymi artystami — od pierwszych pytań po gotowe przedstawienie. Trwa od wiosny 2026 roku.

„Ku Życiu” jest jego głównym scenicznym rezultatem. Równolegle powstaje film dokumentalny o tym, jak grupa dochodzi do wspólnej formy.

Kontakt

Strona projektu Rezonans

projekt.rezonans@gmail.com

Instagram: projekt.rezonans · Facebook: projekt.rezonans